Το Μουσείο Μάνου Φαλτάϊτς ιδρύθηκε το 1964.

Είναι από τα πρώτα τοπικά Ιστορικά - Λαογραφικά Μουσεία της Ελλάδας. Δημιουργήθηκε από τον ιδρυτή του Μάνο Φαλτάϊτς, για να σωθεί η Σκυριανή παραδοσιακή κληρονομιά και για να περάσει στον πανελλήνιο χώρο το μήνυμα πως το παρόν και το μέλλον πρέπει να στερεώνονται στην Παράδοση.

Στεγασμένο στο παλαιό αρχοντικό των “Φαλνταήδων”, της οικογένειας Φαλτάϊτς, που οι ρίζες τους χάνονται στο Βυζάντιο, δεσπόζει του ΒΑ άκρου της πόλης της Σκύρου, χτισμένο πάνω στον μεγαλύτερο πύργο των πανάρχαιων Πελασγικών τειχών του νησιού - τον Παληόπυργο. 

Φορτωμένο τον μύθο και την ιστορία περιλαμβάνει όλον τον παραδοσιακό πολιτισμό και την ιστορία του νησιού, από την μεταβυζαντινή μέχρι την σύγχρονη εποχή.

Στο μουσείο βρίσκονται εκτεθειμένες οι εξής ΣΥΛΛΟΓΕΣ:

1. Εκατοντάδες αντικείμενα της παραδοσιακής και σύγχρονης λαϊκής τέχνης της Σκύρου, όπως  κεντήματα, φορεσιές, κεραμικά, υφαντά, ξυλόγλυπτα, μικροξυλόγλυπτα, είδη μεταλλοτεχνίας, έπιπλα και σκεύη χρήσης του καθημερινού βίου των Σκυριανών κλπ.

Το "Σκυριανό σπίτι", που βρίσκεται σε ειδική αίθουσά του, διατηρείται στην πιο γνήσια παραδοσιακή μορφή, με τις ειδικές ξυλοκατασκευές του "μπουλμέ", των ραφιών, του "πάγκου" και του "σταμνουστάτη". Σ' αυτό είναι λειτουργικά τοποθετημένα τα ειδικά διακοσμητικά αντικείμενα που αποτελούν το τυπικό της διακόσμησής του. (Παλιά κεραμικά, γυάλινα, πολύτιμα κεντήματα, χάλκινα και μπρούτζινα λειτουργικά και διακοσμητικά αντικείμενα, τα παραδοσιακά ξυλόγλυπτα Σκυριανά έπιπλα κλπ.).

Ειδική θέση κατέχουν στο χώρο αυτό οι Σκυριανές παραδοσιακές φορεσιές, που δείχνουν ανάγλυφη την κοινωνική συγκρότηση και την αισθητική των Σκυριανών.

2. Η πλουσιότατη βιβλιοθήκη του μουσείου περιλαμβάνει, εκτός των άλλων, σπάνιες εκδόσεις 16^ου - 19^ου αιώνα, που καλύπτουν όλο το φάσμα της ελληνικής γραμματείας και του Ελληνικού Διαφωτισμού, έτσι ώστε δίνεται η εικόνα του πολιτιστικού επιπέδου και των στόχων του Ελληνισμού κατά τους μέσους και νεώτερους χρόνους.

Τα βιβλία αυτά συγκεντρώθηκαν με πολύ μεγάλη γνώση και προσοχή από τον διανοούμενο και στοχαστή Δημήτριο Φαλτάϊτς, παππού του ιδρυτή του μουσείου.

3. Το Αρχείο εγγράφων του μουσείου, από τα πλουσιότερα, περιλαμβάνει ντοκουμέντα από τη μεταβυζαντινή εποχή, την περίοδο της τουρκοκρατίας, την προ και κατά τη διάρκεια της μεγάλης επανάστασης του 1921 εποχή.

Ανάμεσα σ αυτά ξεχωριστή θέση κατέχουν έγγραφα της Φιλικής Εταιρείας, όπως η Προκήρυξη της Επανάστασης, αλλά και η αποκήρυξη της Επανάστασης από τον Πατριάρχη και τους Συνοδικούς.  

4. Το μουσείο, στοχεύοντας στη μελέτη του παραδοσιακού πολιτισμού του ευρύτερου Ελληνικού χώρου, συγκέντρωσε απ όλη την Ελλάδα αντικείμενα και εργαλεία, αντιπροσωπευτικά της πρωτογενούς και δευτερογενούς παραδοσιακής οικονομίας.

Τα αντικείμενα αυτά είναι εκτεθειμένα σε ειδικά για το σκοπό αυτό διαμορφωμένους στεγασμένους και ημιστεγασμένους χώρους, που βρίσκονται μέσα στο έκτασης δέκα στρεμμάτων άλσος του.

Οι χώροι αυτοί ολοκληρωμένοι σήμερα και λειτουργικά διαρρυθμισμένοι δίνουν ανάγλυφη την εικόνα όλων των παραδοσιακών επαγγελμάτων και Εργαστηρίων των ελληνικών τόπων.

Εκεί, σε συνδυασμό με το άλσος, που είναι φυτεμένο με όλα τα αντιπροσωπευτικά είδη των παραγωγικών δένδρων και φυτών της Ελλάδας, οργανώνονται ειδικά πρότυπα προγράμματα γνωριμίας των παραδοσιακών εργαστηρίων και επαγγελμάτων.

Στα προγράμματα αυτά συνδυάζεται η ενημέρωση με την πρακτική βίωση.

Στους παραπάνω χώρους οργανώνονται, σε συνεργασία και με άλλους φορείς συνέδρια, ημερίδες, καθώς και προγράμματα κατάρτισης νέων πάνω σε θέματα σχετικά με το γνωστικό αντικείμενο του μουσείου.

ΑΛΛΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

Ζωντανό ίδρυμα το μουσείο από την ίδρυσή του και οργανισμός αναπόσπαστα δεμένος με τον καθημερινό βίο των Σκυριανών, αποτελεί και ένα από τα σπάνια μουσεία της χώρας που διαθέτουν ξεχωριστό χώρο εκδηλώσεων.

Πρόκειται για το πρωτοαρχαϊκού τύπου λίθινο θέατρο που βρίσκεται μέσα στο άλσος του.

Είναι χτισμένο στην πλαγιά του λόφου κάτω από το κυρίως κτίριο του μουσείου και σ' αυτό, από το καλοκαίρι του 1993 πραγματοποιούνται κάθε χρόνο οι εκδηλώσεις του Φεστιβάλ Σκύρου, οργανωμένες και με πρωταγωνιστές νέους εθελοντές από την Σκύρο και ολόκληρη την Ελλάδα.

2. Ο εθελοντισμός ήταν και είναι από τους βασικούς άξονες της δράσης του μουσείου. Με γνώμονα την κατεύθυνση αυτή και αρωγό τη Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς έχει ιδρυθεί και λειτουργεί στο ευρύτερο κτιριακό συγκρότημα του μουσείου το "Ευρωπαϊκό Κέντρο Εθελοντισμού".

Τούτο ιδρύθηκε με σκοπό την προώθηση της ιδέας του εθελοντισμού και της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, μέσα από συνέδρια, διεθνείς συναντήσεις, δίκτυα νεότητας κλπ.

3. Γενικά, το μουσείο, μέσα από τη φιλοσοφία που διέπει τη δράση του, που είναι η ενεργός συμμετοχή στην τρέχουσα πραγματικότητα, προωθεί, προς κάθε κατεύθυνση, την ευαισθητοποίηση και ενεργοποίηση των νέων πάνω σε πρακτικές εφαρμογές των στοιχείων του παραδοσιακού πολιτισμού και αξιοποίησή τους στη σύγχρονη ζωή.

Ο στόχος αυτός ήδη υλοποιείται με την διοργάνωση συναντήσεων, συνεδρίων, ημερίδων, προγραμμάτων κατάρτισης.

        ΧΩΡΟΙ ΣΥΝΕΔΡΙΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ

Το κτιριακό συγκρότημα του μουσείου αποτελείται από ένα σύνολο αιθουσών, στεγασμένων και ημιστεγασμένων χώρων κατάλληλα διαμορφωμένων από πλευράς λειτουργικότητας και αισθητικής που βρίσκονται μέσα στο έκτασης δέκα στρεμμάτων άλσος του.

Συγκεκριμένα πρόκειται για τους εξής χώρους:

ΑΙΘΟΥΣΕΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΤΟΥΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ:

Οι αίθουσες αυτές, λειτουργικά διαμορφωμένες, είναι διακοσμημένες με αντικείμενα που καλύπτουν ολόκληρο το φάσμα της παραδοσιακής κληρονομιάς του ελληνικού χώρου, έτσι ώστε οι συμμετέχοντες στις εκδηλώσεις να γίνονται κοινωνοί του ελληνικού παραδοσιακού πολιτισμού, ενώ, παράλληλα, είναι εξοπλισμένες με όλα τα απαραίτητα για την υλοποίηση των πάσης φύσεως δραστηριοτήτων του μουσείου. Πρέπει να σημειωθεί ότι, τόσο η κτιριακή υποδομή, όσο και ο υπάρχων εξοπλισμός, δίνουν τη δυνατότητα για οποιαδήποτε διοργάνωση διεθνούς επιπέδου.

Αναλυτικά υπάρχουν τα εξής:

Α. Τρεις αίθουσες, που λειτουργούν ως συνεδριακοί χώροι, συνολικής χωρητικότητας πεντακοσίων ατόμων με τα απαραίτητα συμπληρώματα λειτουργικής τους υποστήριξης (χώροι γραμματείας, βιβλιοθήκες, σπουδαστήρια, κλπ.), καθώς και τον αναγκαίο εξοπλισμό σε μικροφωνικές εγκαταστάσεις, σύστημα προβολών, ηλεκτρονική υποστήριξη, σύστημα αυτόματης μετάφρασης κλπ.

Συγκεκριμένα υπάρχουν:

1. Αίθουσα συνεδρίων χωρητικότητας 90 ατόμων με τον πλήρη εξοπλισμό της και σύστημα κλιματισμού.

2. Αίθουσα χωρητικότητας εβδομήντα ατόμων, με την δυνατότητα να οργανωθούν σ αυτήν εκτός από συνέδρια συνεστιάσεις, δεδομένου ότι διαθέτει τον ανάλογο εξοπλισμό.

3. Αίθουσα χωρητικότητας ογδόντα ατόμων με τον πλήρη εξοπλισμό για την διοργάνωση συνεδρίων.

4. Αίθουσα χωρητικότητας ογδόντα ατόμων κατάλληλη, τόσο για τη διοργάνωση συναντήσεων, όσο και για συνεστιάσεις.

Β. Στεγασμένοι, ημιστεγασμένοι και υπαίθριοι χώροι και σκιερές αυλές με τον   απαραίτητο εξοπλισμό, όπου μπορούν να οργανώνονται:  

1. Εκθέσεις ζωγραφικής, γλυπτικής, φωτογραφίας, βιβλίου κλπ.

2. Καλλιτεχνικά εργαστήρια για καλλιτεχνική δημιουργία

3. Κινηματογραφικές προβολές και προβολές βίντεο

4. Συνεστιάσεις

  Οι χώροι αυτοί αποτελούν λειτουργικά παραρτήματα των αιθουσών και περιβάλλονται από το άλσος του μουσείου.

ΥΠΑΙΘΡΙΟ ΛΙΘΙΝΟ ΘΕΑΤΡΟ ΧΩΡΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ 1.000 ΑΤΟΜΩΝ

Τούτο, μοναδικό στο είδος του στην Ελλάδα από πλευράς αρχιτεκτονικής και λειτουργικότητας, αποτελεί τον κεντρικό πυρήνα του άλσους του μουσείου, έκτασης δέκα στρεμμάτων.

Αυτός ο χώρος, που μπορεί να φιλοξενήσει πάνω από χίλια άτομα, παίζει πρωταρχικό ρόλο στις συναντήσεις που διοργανώνονται, δεδομένου ότι διαθέτει πλήρη κάλυψη από πλευράς ηχητικών και φωτιστικών μέσων και δίνει τη δυνατότητα της πραγματοποίησης καλλιτεχνικών εκδηλώσεων κάθε μορφής (συναυλίες, θεατρικές παραστάσεις, χορευτικές εκδηλώσεις κλπ. και κάθε μορφής καλλιτεχνική έκφραση).

Το θέατρο, μαζί με το άλσος, αποτελούν τον κύριο πολιτιστικό άξονα της Σκύρου, με διεθνή ακτινοβολία και στους χώρους του υλοποιείται το ετήσιο Φεστιβάλ Σκύρου που οργανώνεται από το 1993 από το Μουσείο, καθώς και άλλες καλλιτεχνικές και πολιτιστικές εκδηλώσεις.

ΑΛΣΟΣ ΕΚΤΑΣΗΣ ΔΕΚΑ ΣΤΡΕΜΜΑΤΩΝ

Τούτο βρίσκεται, μαζί με το μουσείο, στην πλαγιά του λόφου που εκτείνεται στο βορειοανατολικό άκρο της πόλης της Σκύρου και είναι φυτεμένο με οπωροφόρα δέντρα και καλλωπιστικά φυτά.

Στο άλσος υπάρχουν, εκτός από το θέατρο, υπαίθριοι και υμιυπαίθριοι χώροι εκδηλώσεων συνολικού εμβαδού 2.000 τετραγωνικών μέτρων, οι οποίοι μπορούν να χρησιμοποιηθούν, είτε μεμονωμένα για την υλοποίηση διάφορων προγραμμάτων, είτε για την υλοποίηση ενός μεγάλου προγράμματος με συνδυασμένες δράσεις.

Παράλληλα, ο ευρύτερος χώρος του άλσους χρησιμοποιείται σαν ενιαίο συγκρότημα για πολύ μεγάλες διοργανώσεις που υλοποιούνται σε συνεργασία μεταξύ φορέων και δικτύων εθνικού, πανευρωπαϊκού και διεθνούς επιπέδου (φεστιβάλ με κίνηση πλήθους, συναυλίες, πολιτιστικές κατασκηνώσεις, συναντήσεις καλλιτεχνικού μαραθώνιου κλπ.).